محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
164
تحفه خانى ( فارسى )
و يا ترياق فاروق و عرق كردن در حمام اگر ضعف غالب نباشد و يا به تبخير بخار آب گرم از شيب جامه و ماليدن اعضا باشياء قابضه و نهادن محجمه ميان دو شانه و جذب كردن كه در آن شرط نكنند كه شرط نيست و مقصود همين جذب فقط يعنى نيش نزنند و مراد به شرط اول كه واقع شده اينست و ضمادات فايده بر معده نهادن و اگر ضماد با يكى از سويقات قابضه مخلوط كنند اولى باشد و اختيار مسكن در هواى معتدل كند نه در بارد بقوه كه مكثف مسام است و نه در حار كه موجب قلق و اضطراب است و خوردن قوابض از اشربه و فواكه كه ترش نباشد و خوردن تلقان بهى و يا سنجند و يا سيب و از مجربات در خوردن اسهال تسكين تخم تراتيرك مطبوخ در دوغ است مقدار دو مثقال و اختيار غذاى بارد قابض كه ببرف سرد ساخته باشد و كردن قى به خوردن آب گرم موجب احتباس و موافقست زيرا كه موجب جذب بر خلاف است و اگر به هيچ يكى ازين تدبيرات تسكين نيابد مرتكب مخدّرات بايد شد اما درين تدبير مخاطره است زيرا كه اكثر اطبا بريناند كه در مخدر خوردن در معالجات توقف بايد كرد خصوصا كه شخصى نحيف و ضعيف باشد و ضعف در اعلا مرتبه ساخته و قوت بتحليل رفته از مخدّرات اصلا نبايد داد الا خفيفترين مخدرات و آن نيز مقدار اقل من القليل و بىمصلح آن اصلا مرتكب نبايد شد . [ 79 ] مقاله در بيان قانون تدبير كسى كه داروى مسهل خورده باشد و اسهال نشده باشد و اعراض منكر مثل هول و تلواسه و اضطراب حاصل شده باشد اولى آنست كه اگر كيفيت و اعراض رديّه هنوز بر شخص بوجود